Polonya Anayasası ve Tarihçesi

Polonya Anayasası, 2 Nisan 1997’de kabul edilmiş olup Polonya’da halen yürürlükte olan anayasadır. Resmi adıyla Polonya Cumhuriyeti Anayasası (Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej), Komünizm’in etkisine son vermek için 1992’de getirilen geçici değişiklikleri kaldırmış ve “sosyal adalet ilkelerini uygulayan bir hukuk devleti” kurmuştur. Polonya Millet Meclisi tarafından 2 Nisan 1997’de kabul edilmiş, 25 Mayıs 1997’de halkoylamasıyla onaylanmış ve 17 Ekim 1997’de yürürlüğe girmiştir.

Polonya tarihi boyunca sayısız anayasa değişikliği gerçekleşmiştir. Bunların içinde en önemli anayasa olarak Mayıs Anayasası gösterilmektedir. 3 Mayıs 1791’de kabul edilen bu anayasa Avrupa’da ilk, dünyada ABD Anayasası’nın ardından ikinci modern anayasadır.

Polonya Resmi Amblemi

Mayıs Anayasası
1791 Mayıs Anayasası (Konstytucja Trzeciego Maja) Avrupa’nın ilk modern ulusal anayasasıdır. Lehistan-Litvanya Birliği Parlamentosu’nda (Sejm) aynı gün kabul edilen bir kanunla (Ustawa rządowa) yürürlüğe girmiştir. Federal Lehistan-Litvanya Birliği ve Altın Özgürlük’ünün uzun süredir devam eden siyasi sorunlarını çözmesi düşünülmüştü. Anayasa, şehir halkı ile soylular (szlachta) arasında siyasi eşitlik sağlıyor ve köylüleri hükümetin koruması altına alıyor, böylece köleliğin kötüye kullanılmasını azaltıyordu. Bu Anayasa, bir keresinde Sejm’i Sejm tarafından yapılan bütün yasamayı geri alma yetkisine sahip milletvekillerinin merhametine terk eden liberum veto gibi tehlikeli kurumları yasakladı.

On üç bölüm ve 243 maddeden oluşan Polonya Anayasası, Avrupa’da Portekiz Anayasası’ndan sonra madde sayısı bakımından en uzun ikinci anayasadır.

Polonya Anayasası Giriş Bölümü…

1997’de Kabul edilen Polonya Cumhuriyeti Anayasası’nın giriş bölümü ise aşağıda gördüğünüz gibi biraz uzun…

 Yurdumuzun varlığını ve geleceğini göz önüne alarak,

-ki o yurt kendi kaderini egemen ve demokratik olarak tayin etme imkânını 1989’da tekrar elde etmiştir,

Biz, Polonya Milleti – Cumhuriyet’in tüm vatandaşları,

Hem doğruluk, adalet, iyilik ve güzelliğin kaynağı olarak Tanrı’ya inanlar,

Hem de böyle bir inancı paylaşmayan; ama diğer kaynaklardan doğan evrensel değerlere saygı duyanlar,

Ortak yararımız Polonya’ya karşı haklar ve ödevlerde eşit,

Büyük fedakârlıkla kazanılan bağımsızlık için ve köklerini Millet’in Hıristiyanlık mirasında ve evrensel insani değerlerde bulan kültürümüz için verdikleri emek ve mücadeleden dolayı atalarımıza minnettar,

Birinci ve İkinci Cumhuriyet’in en iyi yönlerini alarak,

Bin yılı aşkın mirasımızda değerli olan her şeyi gelecek nesillere devretmekle yükümlü,

Dünyanın her tarafına yayılmış yurttaşlarımızla bağlı,

İnsanlık Ailesi’nin iyiliği için bütün ülkelerle işbirliği ihtiyacının bilincinde,

Yurdumuzda temel özgürlüklerin ve insan haklarının ihlal edildiği zamanlardaki acı tecrübelerin farkında,

Vatandaşların haklarını süresiz olarak garanti altına almayı dileyerek ve kamu kurumlarının özenli ve verimli çalışmasını sağlamak için,

Tanrı’nın veya kendi vicdanlarımızın karşısındaki sorumluluğumuzu bilerek,

Özgürlük ve adalete saygıya, kamu kuvvetleri arasında işbirliğine, sosyal iletişime ve ayrıca vatandaşların ve topluluklarının güçlerini artıran yetki ikamesi ilkesine dayanan işbu Polonya Cumhuriyeti Anayasası’nı devletin temel kanunu olarak kabul ediyoruz.

Üçüncü Cumhuriyet’in yararına bu Anayasa’yı uygulayacak herkesi kişinin doğuştan gelen onuruna, özgürlük hakkına ve diğerleriyle dayanışma yükümlülüğüne saygılı olmaya ve bu ilkelere Polonya Cumhuriyeti’nin sarsılmaz temelleri olarak saygı göstermeye davet ediyoruz. 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir